|
DEMİR ÇAĞI
İnsan doğaya sözünü geçirmek yolunda en fazla uğraşı demire karşı vermiştir ve uzun yıllar boyunca çekiç, demirle tek baş etme yöntemi olarak görülmüştür.
İlk örneklerinden biri 4.yy.'a ait Dorset'te bulunan bir pencere parmaklığıdır. 12.yy.'da artık S ve C kıvrımları ferforjenin eskimeyen dilinin vazgeçilmez sözcükleri arasındadır.Yaprak ve çiçek motiflerinin plaka demirden ilk örneklerine de bu yy.'da Almanya'da rastlanır.14.yy.'da dört yaprak motifine de rastlamaya başlarız, bunun erken ve güzel örnekleri İtalya'da vardır. Demirde bu süslemelerle üçüncü boyutun da güzelliği katılmış, ışık ve gölge etkileri olabildiğince kullanılmıştır.Demirin çok kullanıldığı alanlar olan ocak ve şöminelerde ateşe dayanıklılığın üstünlüğü nedeniyle döküm ferforjenin yerine geçer.
16. yy.'ın başlarında ferforjenin en parlak örneklerine İspanya'da rastlanır. Ferforjenin yeniden doğuşu olarak görebileceğimiz 17.yy. kendisi de amatör bir demirci olan XIII. Louis'in 1610'da tahta çıkmasıyla başlar.18.yy.'da da altın çağ devam eder.18.yy.'ın sonlarına doğru büyük şehirlere göç, daha kolay ve ucuz üretilebilen döküm tekniğinin yaygınlaşmasını getirmiştir.Dökümcülük beraberinde doğal olarak ferforje ve dökümün bir arada kullanılmasını da gerekli kılmıştır.
19. yy. artık ferforjeyi tamamen eski bir yöntem olarak görmeye başlamış, bu anlamda uygulamalar biçim gerektirmedikçe aranmaz olmuştur.John Ruskin ve William Morris'in felsefesi ışığında yeşeren Arts & Crafts hareketi ile modern tekniklere tepkinin doğması, özellikle iç mekan uygulamalarda ferforjenin 17. Ve 18. yy. çizgisinde gündeme tekrar gelmesini sağladı.
1. Dünya Savaşı tüm mimarlıkta durgunluğa yol açarken, günümüze varana kadar bazı geleneksel uygulamalar ve restorasyonlar dışında pek yeni örnek ortaya çıkmamıştır.Bugün eskiyi tekrar ederek ferforjeyi yaşatmak, esirgenmemesi gereken sağlıklı bir bakış açısıdır.Ferforje için söylenecek son söz; günümüzde iç mimari eğilimler yönünde oldukça popülarite kazandığıdır.
|
